Max Roach - It’s Time (Impulse, 1962)

Drummer Max Roach, die vorig jaar overleed, is niet meteen de meest vergeten muzikant. Zijn discografie bevat maar liefst zeventig eigen albums en daar komen nog een ton andere platen bij waar hij op meespeelde. Met zo’n aantal kan er wel eens een speciale creatie aan onze aandacht ontglippen.
Roach stond aan de wieg van de bebop. Hij speelde drums met muzikanten zoals Charlie Parker, Duke Ellington, Charles Mingus, Dizzy Gillespie en Thelonius Monk. In volle bebop-bloei was hij het, die samen met Kenny Clarke de bebopstijl ontwikkelde op drums. Muzikaal was het een heel vruchtbare tijd, want bijna elke plaat uit die periode (van 1945 tot eind jaren ‘50) wordt nu beschouwd als een jazzdocument.
We zijn begin jaren zestig in New York. De Amerikaanse zwarte bevolking is actiever dan ooit tevoren en verzet zich volop tegen de segregatie. Zo ook de muzikanten. De speeltijd is in zekere zin voorbij. Steeds vaker komt er een politieke en sociale boodschap naar voren in hun composities. De titel van de vergeten plaat ‘It’s Time’, is eigenlijk een verkorte versie van ‘It’s time for liberation’. Maar om verschillende redenen werd deze titel verkort. Max Roach
was al meer dan eens tegendraads geweest volgens de normen van de Amerikaanse muziekindustrie en kwam bijgevolg ook op de zwarte lijst terecht van verschillende Amerikaanse labels tijdens de jaren zestig. Gelukkig was er Impulse (van dat label kan je ongeveer alles blind kopen), dat voor de tweede keer een album opnam met Roach. Toen de plaat verscheen, werd meteen duidelijk dat het een ambitieus werkstuk was en uiteindelijk bleek het niveau en het luisterplezier al even indrukwekkend. Roach liet zijn hardboproots achter zich en begon een nieuwe weg in te slaan. Het werd geen avant-garde, noch post-bop, noch souljazz en toch resulteerde deze uitgave in een mix van net die drie genres, waarmee de drummer een heel origineel kader schepte.
Het personeel op ‘It’s Time’ bestaat enkel en alleen uit klassebakken. De muziek, allemaal Roachcomposities, wordt gespeeld door een sextet en ondersteund door een 16-koppig koor. De muzikanten waren trompetspeler Richard Williams, tenor-saxofonist Clifford Jordan, trombonist Julien Priester, pianist Mal Waldron en bassist Art Davis. Max Roach zelf speelde drums, piano en orchestreerde het geheel. De legendarische Bob Thiele producete ‘It’s Time’, Rudy Van Gelder stond in voor de mastering.
Tot dan waren er reeds verschillende jazzalbums opgenomen met een koor, maar het was de eerste release die brak met de popconventie waarbij het gebruik van teksten voorop stond. Slechts op ŽŽn nummer worden er echte woorden gebruikt. De andere nummers kunnen worden omschreven als stemexperimenten. Max Roach schreef stukken om het koor te integreren in het jazzensemble, een uniek en buitengewoon moeilijk project.
Eigenlijk had Roach met deze plaat de fundamenten gelegd voor vergelijkende albums die later werden opgenomen door Donald Byrd (A New Perspective) en Andrew Hill (Lift Every Voice). Maar hij blijft met dit werk wel een lengte voor op muzikaal vlak. Hij blijft weg van de gospel- en bluesinvloeden en kiest resoluut voor het moeilijkere werk, dat doorspekt is met tegenritmes en improvisatie.
De rol van het koor is hier bijvoorbeeld ook veel belangrijker dan louter vulsel op de achtergrond. De stemmen zijn namelijk even gelaagd als de instrumenten zelf. Er ontstaan soms duels tussen beiden, maar ze kunnen ook complementair klinken, waardoor een bijzondere sfeer geschept wordt. EŽn opvallende uitzondering op deze plaat toch: het laatste nummer, gezongen door Abbey Lincoln, of de toenmalige mevrouw Roach. Ze zingt ‘Lonesome Lover’. Het is het enige stuk op deze plaat met tekst en het kan vooral beschouwd worden als een klassiek jazznummer. De eenvoud - in vergelijking met de andere nummers op deze release - wordt ruimschoots goedgemaakt door de emotionele sterkte en diepgang. ‘Lonesome Lover’ heeft alles om een ijzersterk jazznummer te zijn. Max Roach sluit er zijn plaat ‘It’s time’ dan ook mee af op de meest ontroerende manier.