ROBERTO MUSCI & GIOVANNI VENOSTA - Water Messages on Desert Sand (1987, Recommended Records)



Roberto Musci en Giovanni Venosta leerden elkaar begin jaren tachtig kennen. Beide heren hielden zich bezig met muziekcompositie, het verzamelen van traditionele instrumenten en etnische muziek. Musci concentreerde zich vooral op het uitgeven van boeken en cassettes met etnische veldopnames, verzorgde daarnaast een radioprogramma en gaf lezingen aan de universiteit van Milaan. Venosta was een etnomusicoloog, pianist en componist met een grote voorliefde voor films waarvoor hij talloze soundtracks componeerde. Op het moment dat de twee Italianen elkaar ontmoetten, experimenteerde Musci met elektronische geluiden die hij samenvoegde met akoestisch bewerkte etnische bronnen. Hij noemde het werk: 'The Loa of Music' en vatte het plan op om het zelf uit te brengen. Toen hij Venosta's werk 'Olympic Signals' hoorde - een parodie op het minimalisme - stelde hij voor om zijn werk uit te geven. Dat was meteen de start van hun samenwerking.
Niet onbelangrijk is de tijdsgeest en de evoluties van de jaren tachtig in het achterhoofd te houden: het was de veroveringsperiode van de digitalisering. In het licht van deze plaat had dit twee belangrijke invloeden en voordelen voor de muzikanten.
Ten eerste was er een makkelijkere toegang tot heel wat geluidsbronnen, inclusief alle wereldmuziek. Wat ooit het domein van etnomusicologen en Folkwaysveldwerkers was, werd nu toegankelijk voor iedereen. Het gaf muzikanten bovendien het voordeel dat ze dankzij oude muziek, nieuwe konden creëren.
Daarnaast had de digitalisering tot gevolg dat er een verschuiving kwam in de rol van de opnamestudio als (werk)instrument. Tot dan was het opnameproces een spontaan (en vrij snel) proces, waar muziek op band werd gelegd en waarbij er relatief weinig aan de opnames zelf werd geraakt. Maar nu werd er van analoge naar digitale studiotechnieken overgestapt. De hele invulling van de studio veranderde: de opnameruimte en -techniek wijzigde en het spelen van gerepeteerde stukken of het interpreteren ervan werd anders afgewerkt. Het knip- en plakwerk van stukken en het arrangeren ervan met behulp van samplers en computers deed nieuwe muziekvormen ontstaan. Uiteraard was dat niet volledig nieuw. Er was bijvoorbeeld al ‘musique concrète’, ene Holger Czukay die met zijn groep Can zogenaamde 'etnologische vervalsingsmuziek' maakte en er waren nog een paar vroege vormen van wat John Oswald als 'Plunderphonics' definieerde .
In de tijd dat Roberto Musci & Giovanni Venosta samen aan het componeren waren, woonden ze een conferentie bij over het gebruik van de opnamestudio als instrument. Chris Cutler, baas van het Recommendedlabel, was daar ook. De mannen liepen elkaar tegen het lijf en het zou het begin worden van een lange samenwerking, waarbij Recommended verschillende werken van de Italianen uitbracht.
‘Water Messages on Desert Sand’ beschrijven, is als een abstract schilderij omschrijven. Je zou de werken van Musci & Venosta dan ook kunnen definiëren als geluidskubisme. De composities van het duo zijn een synthese van wereldmuziek. Ze schieten hun geluiden neer, halen ze uiteen, polijsten ze en maken er iets nieuws mee. De plaat start bijvoorbeeld met een drumpatroon gezongen door een Afrikaanse stem. Een ritmische piano valt in en het geheel wordt met verschillende gezangen doorboord. Een warm polyfoon stuk om de plaat mee te beginnen, het intrigeert je onmiddellijk en doet je hersenen kietelen. Het album gaat met hetzelfde elan voort en niet alleen worden alle landgrenzen overgeslagen, je krijgt ook het gevoel dat alle tijdsgrenzen wegebben. Synthesizers vallen in en het gebruik van ritmische patronen en repetitieve melodieën doen je denken aan Terry Riley. Nog andere vergelijkingen? Brian Eno, Jon Hassell, Holger Czukay en Pharoah Sanders. Alstublieft.
De verscheidenheid van de nummers en de ingenieuze arrangementen vallen op. Niet meteen een plaat om op café te spelen, maar als je je twee schelpen wil verwennen: neem plaats tussen je speakers en wacht op je neurotransmitters die zelf wel een vuurwerk in gang zetten!