Jacques Thollot - Quand le Son Devient Aigu, Jeter la Girafe à la Mer" (Futura, 1971)

Nu Last.fm mijn statistieken bijhoudt, zag ik dat Jacques Thollot de muzikant is die ik het meest beluisterde in 2008. Het was eigenlijk voornamelijk deze Vergeten Plaat van de Franse dummer met titel: "Als het Geluid Scherp Wordt, Gooi de Giraf dan in Zee". De titel zegt je al, op welke schaal van Magritte we ons bevinden.


Jacques Thollot begon als jonge tiener te drummen in Parijse jazzclubs eind jaren vijftig. Hij speelde onder andere met de fantastische Barney Wilen, Kenny Clarke, Bud Powell, Don Cherry, Donald Byrd, Eric Dolphy, Steve Lacy, .... Op Youtube kan je enkele clipjes uit die tijd terugvinden, maar wat je te horen en te zien krijgt, is absoluut niet te vergelijken met het werk dat hij enkele jaren later zou maken. "Quand le Son Devient Aigu, Jeter la Girafe a la Mer" is het eerste solowerk van Jacques Thollot en misschien ook wel zijn beste werk. De stijlen die aan bod komen zijn zeer breed: klassieke muziek, jazz tot elektronische experimenten, psychedelische elementen en rock. Voor Thollot zelf is het album een soort synthese van zijn eerste ervaringen als jonge muzikant in Frankrijk. Alles wat hij meemaakte en wat hij opstak van zijn muzikale helden zit vervat in deze plaat.

Alle nummers werden geschreven door Jacques Thollot, behalve een medley van Kurt Weill nummers en een kort stukje dat geschreven werd door Don Cherry.

De muziek doet soms denken aan het werk van Robert Wyatt. Zowel het drumspel en de klankkleur van bepaalde nummers van Thollot is vergelijkbaar met de jonge Wyatt bij Soft Machine. De trieste stem van Wyatt kan je zo bij de nummers van de Fransman fantaseren.

Het label dat de eerste solo LP van Jacques Thollot uitbracht was Futura, de mythische uitgeverij die onder andere verantwoordelijk was voor releases van cultbands zoals Mahogany Brain, Red Noise en Les Fille Qui Mousse.


Het Giraffe-album telt veertien nummers en de meeste zijn korte stukjes. Slechts vijf nummers duren langer dan drie minuten en geen enkel nummer heeft vocalen. Alle instrumenten worden bespeeld door Jacques Thollot : percussie, piano, orgel, elektronische effecten en tape manipulaties. In zekere zin zijn de nummers een exploratie van zijn drumstel en piano enerzijds aangevuld met sonische experimenten. Een soort barokke jazz fungeert als leidraad en houdt het geheel mooi samen. Genres moeten hier eigenlijk niet aan bod komen als omschrijving want wat centraal staat bij deze Parijzenaar is zijn inventiviteit. Hij heeft een tegelijkertijd rijke, fragiele en luchtige schrijfstijl, en klonk nooit academisch.

Thollot start met een nummer dat zeer representatief is voor wat je zal horen op de rest van de plaat. De rechterhelft van de piano wordt in snel tempo bespeeld en een zachte, geloopte melodie neemt de leiding. Wat als verschillende stukjes piano klinkt, valt samen wanneer de drum een lopend ritme aanneemt en alle verschillende touwtjes van de melodieën samenknoopt.

Wat volgt, zijn composities die grotendeels gedomineerd worden door solodrums en melodieuze geluidscollages. Thollots melancholische scheppingen ontroeren. Verderop volgt er één van mijn favoriete Thollot nummers. Een opgefokte barokke piano, bijna kinderlijk aandoend, aangedreven door een snelle drumbeat, zorgen ervoor dat je plots in een oude zwart-wit film terechtkomt waar een man tegen de wind inloopt om zich staande te houden, terwijl alles rond hem uit de scène wordt geblazen.

Een ander goed voorbeeld is het titelnumer. Het start met een pianoriedel uit New Orleans, die door de vloer zakt en in een cinema terechtkomt waar een Italiaanse film wordt gespeeld en Nino Rota de boel leidt. De film is gedaan en we gaan over in een abstract jazznummer met Thelonious Monk en Bud Powell die aan de piano duelleren.

Ik kan nog een tijdje doorgaan en je een beschrijving geven per nummer, waarbij je telkens een andere voorstelling krijgt. Beter zou zijn om deze plaat te beluisteren en te horen hoe een vent met twee stokken in zijn hand je zijn rijke fantasie aanreikt. Poëzie op drums.