Onlangs palaverde ik met een vriend over de gevoelens die het gebruik van bepaalde drugs opwekken. Dergelijke ervaringen zijn relatief vaag te beschrijven en vaak moeilijk met woorden te omvatten.
Even later reed ik naar huis met deze Vergeten Plaat als kameraad en toen viel het mij op hoe dit werk een hallucinerend effect evoceert in klanken. Je wordt als luisteraar
door een volledige genrepoel gesleurd. Een stroom van instrumentale en elektronische geluiden vliegen je om de oren. Met de klassieke structuren van popnummers wordt hier geen rekening gehouden. Je wordt als luisteraar eerder verrast door verdwaalde klanken. ‘Libra’ is een superieure sonische muziekbelevenis. Het was dan ook met enige verwondering dat ik vernam dat Philippe Besombes geen drugs nam. Hij zat al met zijn hoofd in een wereld, die de meesten pas bereiken met behulp van allerlei middelen.
Dat wordt allemaal wel duidelijk als je de plaat hoort.
In 1970 begon Besombes met muziek. Tijdens zijn studies chemie raakte de Fransman danig in de ban van elektronische muziek en dus liet hij zijn studieboeken tijdelijk links liggen. In zijn prille carrière speelde hij onder andere samen met Jean-Michel Jarre, lang voor die ook maar iets had opgenomen of uitgebracht. In 1973 werd hij gevraagd door een groep regisseurs, die zich de Pattern-groep lieten noemen, om de soundtrack te maken bij een experimentele film. De film, met de titel Libra, is een negentig minuten durende stille film over vier jongens die een teruggetrokken én gelukkig bestaan leiden in de natuur, tot er plots een satelliet bij hen inslaat en ze hun rust verliezen.
De opnames van deze plaat werden door technische en financiële problemen uitgesteld en in 1974 werd alles tenslotte ingeblikt om dan nog een jaar later uitgebracht te worden op het Pôle label. Besombes was vierentwintig toen hij deze plaat creëerde en mede dankzij deze release werkte hij voor korte tijd bij Pôle. Hij kwam daardoor ook in contact met bijvoorbeeld Luc Ferrari en Iannis Xenakis, waar hij uiteindelijk mee samenwerkte, en hij was betrokken bij de groepen Pôle en Hydravion. Je reis met Libra start met een trage diepe basdroon die goed verpakt zit in een een fuzzy gitaar. Een vrouwenstem wordt binnengelaten via een taperecorder en krijgt wat hoge synthesizergeluiden als compagnie. Soms komt er een feedback op je af, maar het is het soort geluid dat je oren met plezier pijnigt. Vergelijk het met krabbende vrouwennagels op je rug. Na een rustig openingsnummer word je een eerste keer wakker geschud door uptempo drums die aangevuld worden met versplinterde elektronische geluiden.
De sfeer wisselt heel erg tijdens de eerste minuten van het album. Het laveert tussen geniale sonische spielerei en iets lichter werk. De boog moet niet altijd gespannen staan, zeker? Misschien heeft het feit dat het een soundtrack is, er ook iets mee te maken. Een mogelijke verklaring kan zijn, dat de componist niet alle aandacht van de kijkers mocht ontnemen.
Maar als Besombes dan één van zijn patronen afschiet, is het dubbel en dik raak. Zo bijvoorbeeld in het zevende nummer. Na een ceremonieel aandoend nummer, komt één van mijn hoogtepunten van de plaat eraan: een snel drumpatroon wordt van alle kanten beschoten met allerhande geluiden. De één al verrassender dan de andere, tot je doorzeefd wordt en een sitar je tot rust brengt. Het gebruik van bijvoorbeeld deze sitar is hoogstwaarschijnlijk te verklaren door de reizen die Philippe Besombes maakte naar Pakistan en Afghanistan vóór hij aan de opnames van deze plaat begon. Bepaalde thema's worden op het album herhaald, maar je hebt nooit het gevoel dat je verveeld raakt. Een plezante luistertrip gegarandeerd! Misschien niet het soort waardoor je IQ meteen met vijf punten de hoogte ingaat, maar wél het soort dat een breed publiek kan plezieren én misschien zelfs kan aanzetten tot een zoektocht naar andere auditieve tovenaars zoals Ron Geesin, Patrick Vian, Richard Pinhas en Jean Claude Vannier.
